| # | تصویر | نام و لقب | عنوان خلافت | دوره خلافت | مُلاحظات |
|---|
| دوره اول 1ان: دولت جوان و قدرت یافتن در عصر زرین اسلامی (۷۵۰–۸۴۷ میلادی)/(۱۳۲–۲۳۲ هجری) |
| ۱ |  | سفاح، أبو العباس، المرتضی، القائم | عبدالله بن محمد (سفاح) | (۱۳۲ هu200d.ق - ۱۳۶ هu200d. ق) (۷۵۰ م - ۷۵۴ م) | |
| ۲ |  | أبو جعفر المنصور | عبدالله الثانی بن محمد (منصور) | (۱۳۷ هu200d.ق - ۱۵۸ هu200d. ق) (۷۵۴ م - ۷۷۵ م) | - فرزند محمد بن علی بن عبدالله بن العباس بن عبد المطلب و سلامة بربری.
- بنیان بغداد را آغاز کرد و این شهر را مرکز حکومتش قرار داد.[۵]
- تا زمان مرگ حکومت کرد.
|
| ۳ |  | أبو عبدالله، المهدی | محمد بن عبدالله (مهدی) | (۱۵۸ هu200d.ق - ۱۶۹ هu200d. ق) (۷۷۵ م - ۷۸۶ م) | - فرزند أبو جعفر المنصور و أروی بنت منصور الحمیری.
- تا زمان مرگ حکومت کرد.
|
| ۴ |  | أبو محمد، الهادی | موسی بن محمد (هادی) | (۱۶۹ هu200d.ق - ۱۷۰ هu200d. ق) (۷۸۶ م - ۷۸۷ م) | - فرزند محمد بن عبدالله و خیزران.
- تا زمان مرگ حکومت کرد.
|
| ۵ |  | الرشید، أبو موسی، أبو جعفر | هارون بن محمد (هارون الرشید) | (۱۷۰ هu200d.ق - ۱۹۳ هu200d. ق) (۷۸۷ م - ۸۰۹ م) | - فرزند محمد بن عبدالله و فرزندخوانده خیزران.
- تا زمان مرگ حکومت کرد.
|
| ۶ | 
| الأمین، أبو عبدالله | محمد بن هارون (امین) | (۱۹۳ هu200d.ق - ۱۹۸ هu200d. ق) (۸۰۹ م - ۸۱۴ م) | - فرزند هارون الرشید و زبیدة بنت جعفر.
- در جنگ با برادرش مأمون شکست خورد و کشته شد.
|
| ۷ |  | المأمون، أبو العباس | عبدالله بن هارون (مأمون) | (۱۹۸ هu200d.ق - ۲۱۸ هu200d. ق) (۸۱۴ م - ۸۳۳ م) | |
| | | الأمیر الکبیر، المبارک، أبو إسحاق، الخلیفة الأسود، التنین | ابراهیم بن مهدی | (۲۰۲ هu200d.ق - ۲۰۳ هu200d. ق) (۸۱۷ م - ۸۱۹ م) | - فرزند أبوعبدالله محمد المهدی و شکله.
- علیه برادرش المأمون در بغداد شورش کرد.
- ابراهیم بن مهدی علیه برادرش شورش کرده، در بغداد ادعای خلافت کرد. اما نتوانست به این مقام دست یابد و در رقابت با مأمون شکست خورد.
|
| ۸ |  | المعتصم، أبو إسحاق | محمد بن هارون الرشید (معتصم) | (۲۱۸ هu200d.ق - ۲۲۷ هu200d. ق) (۸۳۳ م - ۸۴۲ م) | - فرزند هارون الرشید و ماردة.
- معتصم دارالحکومه را به شهر سامرا منتقل کرد.
- تا زمان مرگ حکومت کرد.
|
| ۹ | | الواثق بالله، أبو جعفر | هارون بن محمد (واثق) | (۲۲۷ هu200d.ق - ۲۳۲ هu200d. ق) (۸۴۲ م - ۸۴۷ م) | |
| دوره دوم عباسی: عصر غلامان ترک (۸۴۷ - ۱۰۵۵ میلادی)/(۲۳۲ - ۴۴۶ هجری) |
| ۱۰ |  | المتوکل علیالله، أبو الفضل | جعفر بن محمد المعتصم (متوکل) | (۲۳۲ هu200d.ق - ۲۴۷ هu200d. ق) (۸۴۷ م - ۸۶۲ م) | - فرزند المعتصم بالله و شجاع.
- تا زمان مرگ حکومت کرد و نهایتاً به قتل رسید.
|
| ۱۱ |  | المنتصر بالله، أبو جعفر | محمد بن جعفر (منتصر) | (۲۴۷ هu200d.ق - ۲۴۸ هu200d. ق) (۸۶۲ م - ۸۶۲ م) | - فرزند متوکل و زنی حبشی.
- از عصر منتصر سربازان ترکتبار بر خلافت مسلط شدند.
- تا زمان مرگ حکومت کرد و نهایتاً به قتل رسید.
|
| ۱۲ |  | المستعین بالله، أبو العباس. | احمد مستعین بالله | (۲۴۸ هu200d.ق - ۲۵۲ هu200d. ق) (۸۶۲ م - ۸۶۶ م) | |
| ۱۳ |  | المعتز بالله، أبو عبدالله | معتز بالله | (۲۵۲ هu200d.ق - ۲۵۵ هu200d. ق) (۸۶۶ م - ۸۶۹ م) | - فرزند متوکل و قبیحة.
- توسط ترکان خلع شده و سپس به قتل رسید.
|
| ۱۴ |  | أبو إسحاق، المهتدی بالله | محمد بن هارون الواثق (مهتدی) | (۲۵۵ هu200d.ق - ۲۵۶ هu200d. ق) (۸۶۹ م - ۸۷۰ م) | - فرزند الواثق و وردة.
- قتل در ماه رجب ۲۵۶ هu200d.ق
|
| ۱۵ |  | أبو العباس، المعتمد علیالله | احمد بن جعفر متوکل (معتمد) | (۲۵۶ هu200d.ق - ۲۷۹ هu200d. ق) (۸۷۰ م - ۸۹۲ م) | - فرزند متوکل و فتیان.
- معتمد دارالحکومه را از سامرا به بغداد بازگرداند و از سلطهٔ غلامان ترک کاست.
- تا زمان مرگش حکومت کرد.
|
| ۱۶ |  | المعتضد بالله، السفاح الثانی، أبو العباس | احمد بن طلحه بن جعفر متوکل (معتضد) | (۲۷۹ هu200d.ق - ۲۸۹ هu200d. ق) (۸۹۲ م - ۹۰۲ م) | - فرزند طلحة الموفق و صواب.
- تا زمان مرگش حکومت کرد.
|
| ۱۷ |  | أبو أحمد، المکتفی بالله | علی بن احمد معتضد (مکتفی) | (۲۸۹ هu200d.ق - ۲۹۵ هu200d. ق) (۹۰۲ م - ۹۰۸ م) | - فرزند احمد المعتضد و جیجک.
- تا زمان مرگش حکومت کرد.
|
| ۱۸(۱) |  | المقتدر بالله، أبو الفضل | جعفر بن احمد معتضد (مقتدر) | (۲۹۵ هu200d.ق - ۲۹۶ هu200d. ق) (۹۰۸ م - ۹۰۹ م) | - فرزند معتضد و غریب.
- این دوره نخست خلافتش بود.
- پس از او عبدالله بن المعتز بالله فقط یک روز خلافت کرد.
|
| | | المرتضی، أبو العباس | عبدالله بن معتز بالله | (۲۹۶ هu200d.ق - ۲۹۶ هu200d. ق) (۹۰۹ م - ۹۰۹ م) | |
| ۱۸(۲) |  | المقتدر بالله، أبو الفضل | جعفر بن احمد معتضد (مقتدر) | (۲۹۶ هu200d.ق - ۳۱۷ هu200d. ق) (۹۰۹ م - ۹۲۹ م) | - برای دومین بار؛ پس از یک روز به به خلافت بازگشت و مجدداً خلع شده و به قتل رسید.
|
| ۱۹(۱) |  | أبو منصور، القاهر بالله | محمد بن احمد (معتضد) | (۳۱۷ هu200d.ق - ۳۱۷ هu200d. ق) (۹۲۹ م - ۹۲۹ م) | - فرزند معتضد و فتنة.
- برای نخستین بار تنها چند روز به خلافت نشست.
|
| ۱۸(۳) |  | المقتدر بالله، أبو الفضل | جعفر بن احمد معتضد (مقتدر) | (۳۱۷ هu200d.ق - ۳۲۰ هu200d. ق) (۹۲۹ م - ۹۳۲ م) | - برای سومین دوره به خلافت بازگشت
- قتل در سال ۳۲۰ هجری.
|
| ۱۹(۲) |  | أبو منصور، القاهر بالله | محمد بن احمد معتضد (قاهر) | (۳۲۰ هu200d.ق - ۳۲۲ هu200d. ق) (۹۳۲ م - ۹۳۴ م) | - فرزند أحمد المعتضد بالله و فتنة.
- بین ۳۲۲ تا ۳۳۳ حبس بود. مرگ در ۳۳۹.
|
| ۲۰ |  | الراضی بالله، أبو العباس | محمد بن جعفر مقتدر (راضی) | (۳۲۲ هu200d.ق - ۳۲۹ هu200d. ق) (۹۳۴ م - ۹۴۰ م) | - فرزند مقتدر و ظلوم.
- تا زمان مرگش حکومت کرد.
|
| ۲۱ |  | المتقی لله، أبو إسحاق | ابراهیم بن جعفر مقتدر (متقی) | (۳۲۹ هu200d.ق - ۳۳۳ هu200d. ق) (۹۴۰ م - ۹۴۴ م) | - فرزند مقتدر و خلوب.
- پس از خلع شذن، در ۲۵ سالگی، در سال ۳۵۷ هu200d.ق محبوس شد.
|
| ۲۲ | | المستکفی بالله، أبو القاسم | عبدالله بن علی مکتفی (مستکفی) | (۳۳۳ هu200d.ق - ۳۳۴ هu200d. ق) (۹۴۴–۹۴۶ م) | - فرزند مکتفی و دختر أملح الناس.
- احمد بویه وی را نصب و عزل کرد و در ۳۳۸ هجری به زندان فرستاد.
|
| ۲۳ | | المطیع لله، أبو القاسم | فضل بن جعفر مقتدر (مطیع) | (۳۳۴ هu200d.ق - ۳۶۳ هu200d. ق) (۹۴۶ م - ۹۷۴ م) | - فرزند جعفر المقتدر و شغلة.
- آل بویه از این دوره بر خلفا تسلط یافتند.
- در سال ۳۶۳ زبانش الکن گشت و در ۳۶۴ وفات یافت.
|
| ۲۴ | | الطائع لله، أبو بکر | عبدالکریم بن فضل مطیع (طائع) | (۳۶۳ هu200d.ق - ۳۸۱ هu200d. ق) (۹۷۴ م - ۹۹۱ م) | |
| ۲۵ |  | القادر بالله، أبو العباس | احمد بن اسحاق بن مقتدر (قادر) | (۳۸۱ هu200d.ق - ۴۲۲ هu200d. ق) (۹۹۱ م - ۱۰۳۱ م) | |
| دوره سوم عباسی: عصر سلجوقیان و جنگهای صلیبی (۱۰۵۵ - ۱۲۵۸ میلادی)/(۴۴۶–۶۵۶ هجری) |
| ۲۶ | | القائم بأمر الله، أبو جعفر | عبدالله بن احمد (قادر) | (۴۲۲ هu200d.ق - ۴۶۷ هu200d. ق) (۱۰۳۱ م - ۱۰۷۵ م) | - فرزند قادر بالله و بدر الدجی یا قطر الندی.
- فتنة البساسیری: از ۱۰۵۸ تا ۱۰۶۰ اختلافات درونی بالا گرفته و رقابت سختی بر سر خلافت وجود داشت.
- تا زمان مرگش ۴۵ سال حکومت کرد.
|
| ۲۷ | | المقتدی بأمر الله، أبو القاسم | عبدالله بن محمد بن عبدالله قائم (مقتدی) | (۴۶۷ هu200d.ق - ۴۸۷ هu200d. ق) (۱۰۷۵ م - ۱۰۹۴ م) | - فرزند قائم و أرجوان.
- تا زمان مرگش حکومت کرد. احتمالاً به قتل رسیده باشد.
|
| ۲۸ | | المستظهر بالله، أبو العباس | احمد بن عبدالله مقتدی (مستظهر) | (۴۸۷ هu200d.ق - ۵۱۲ هu200d. ق) (۱۰۹۴ م - ۱۱۱۸ م) | - فرزند عبدالله المقتدی بالله.
- تا زمان مرگش حکومت کرد.
|
| ۲۹ | | المسترشد بالله، أبو منصور | فضل بن احمد مستظهر (مسترشد) | (۵۱۲ هu200d.ق - ۵۲۹ هu200d. ق) (۱۱۱۸ م - ۱۱۳۵ م) | - فرزند مستظهر.
- قتل در سال ۵۲۹ هu200d.ق و در سن ۴۵ سالگی.
|
| ۳۰ | | الراشد بالله، أبو جعفر | منصور بن فضل مسترشد (راشد) | (۵۲۹ هu200d.ق - ۵۳۰ هu200d. ق) (۱۱۳۵ م - ۱۱۳۶ م) | - فرزند مسترشد.
- از مقامش خلع و در ۵۳۲ هu200d.ق در اصفهان کشته شد.
|
| ۳۱ | | المقتفی لأمر الله، أبو عبدالله | محمد بن احمد مستظهر (مقتفی) | (۵۳۰ هu200d.ق - ۵۵۵ هu200d. ق) (۱۱۳۶ م - ۱۱۶۰ م) | - فرزند مستظهر و حبشیة.
- تا زمان مرگش حکومت کرد و در آن هنگام ۶۶ سال داشت.
|
| ۳۲ | | المستنجد بالله، أبو المظفر | یوسف بن محمد مقتفی (مستنجد) | (۵۵۵ هu200d.ق - ۵۶۶ هu200d. ق) (۱۱۶۰ م - ۱۱۷۰ م) | - فرزند محمد المقتفی لأمرالله و طاووس.
- تا زمان مرگش حکومت کرد.
|
| ۳۳ |  | المستضیء بأمر الله، أبو محمد | حسن بن یوسف مستنجد (مستضی) | (۵۶۶ هu200d.ق - ۵۷۵ هu200d. ق) (۱۱۷۰ م - ۱۱۸۰ م) | - فرزند مستنجد و غضة.
- در زمان او حکومت عبیدیه در سال ۵۶۷ هجری نابود شد.
- تا زمان مرگش حکومت کرد.
|
| ۳۴ |  | الناصر لدین الله، أبو العباس | احمد بن حسن مستضی بأمرالله (ناصر) | (۵۷۵ هu200d.ق - ۶۲۲ هu200d. ق) (۱۱۸۰ م - ۱۲۲۵ م) | |
| ۳۵ | | الظاهر بأمر الله، أبو نصر | محمد بن احمد ناصرلدین الله (ظاهر) | (۶۲۲ هu200d.ق - ۶۲۳ هu200d. ق) (۱۲۲۵ م - ۱۲۲۶ م) | - فرزند احمدالناصرالدین.
- تا زمان مرگش حکومت کرد.
|
| ۳۶ | | المستنصر بالله، أبو جعفر | منصور بن محمد ظاهر بأمرالله (مستنصر) | (۶۲۳ هu200d.ق - ۶۴۰ هu200d. ق) (۱۲۲۶ م - ۱۲۴۲ م) | - فرزند ظاهر و جاریة ترک.
- تا زمان مرگش حکومت کرد.
|
| ۳۷ |  | المستعصم بالله، أبو أحمد | عبدالله بن منصور مستنصر بالله (مستعصم) | (۶۴۰ هu200d.ق - ۶۵۶ هu200d. ق) (۱۲۴۲ م - ۱۲۵۸ م) | - فرزند مستنصر و هاجر.
- پس از خیانت وزیر او، بن علقمی، مغولان به بغداد نفوذ یافتند.
- او در ۲۴ صفر ۶۵۶ هجری به دست مغولها به قتل رسید.
|
برچسب:
نویسنده: مهسا محمودی
تاريخ: يکشنبه
15 بهمن
1396 ساعت: 3:08